حسن حسن زاده آملى

460

هزار و يك كلمه (فارسى)

مىشنود ، خلاصه هركار و نيّتى مىكند آن را مس مىكند . نيّات و افكار و افعال انسان همه انسان سازند . انسان قرآنى مسّ نمىكند مگر پاك را . مرحوم جلوه بىنياز از مدح و تعريف است ، چه اين‌كه فارغ است از مدح و تعريف آفتاب . و حقيقت امر اين است كه ملاى رومى فرموده است : مادح خورشيد مدّاح خود است * كه دو چشمم روشن و نامرمد است شيخ بزرگوار ابن سينا شرّف الله نفسه الزكية در فصل دوم از نمط نهم اشارات در مقامات العارفين هريك از زاهد و عابد و عارف را به مفاد آيات و روايات بسيار خوب وصف و تعريف فرموده است : در تعريف زاهد گويد : « المعرض عن متاع الدنيا و طيّباتها يخصّ باسم الزاهد . و در تعريف عابد گويد : « و المواظب على نفل العبادات من القيام و الصيام و نحوهما يخصّ باسم العابد » . و در تعريف عابد گويد : « و المنصرف بفكره الى قدس الجبروت مستديما لشروق نور الحق في سرّه يخصّ باسم العارف » . سپس شيخ فرمود : « و قد يتركّب بعض هذه مع بعض » يعنى ممكن است كه اينها با هم جمع شوند كه شخصى هم عارف باشد و هم زاهد و هم عابد . بدون هيچگونه شائبه مداهنه و مجامله ، و يا تفوّه به مجاز و مسامحه ، مرحوم جلوه مصداق بارز هريك از تعريفات ياد شده است كه هم عارف بود و هم زاهد و عابد . عرفان بالله سرمايه حقيقى انسان است كه با خود مىبرد . به قول حافظ شيرين سخن : گوهر معرفت‌آموز كه با خود ببرى * كه نصيب دگرانست نصاب زر و سيم ما كارى مهمتر از تحصيل اين حقيقت نداريم ، ديگر امور ما هرچه هست همه بايد معدّ براى به دست آوردن اين حقيقت بوده باشند .